Ulaşım alanında sunduğu alternatif çözümler sayesinde scooter kullanımı her geçen gün artıyor. İlk olarak 2017 yılında piyasaya çıkan elektrikli scooter başlangıçta eğlence amaçlı güzel bir deneyim sunmuştu. Fakat zamanla ulaşım alanında önemli bir alternatif haline geldi. Başta büyük şehirlerimiz olmak üzere pek çok yerleşim biriminde elektrikli scooter çeşitleri gerçekten de ulaşımı kolaylaştırıyor. Fakat bununla birlikte scooter kullanımı bazı riskleri de beraberinde getiriyor. Yüksek hızda, uygunsuz zeminde, kalabalık caddelerde scooter kullanmak maalesef ciddi kaza ve yaralanmalar getiriyor. Elektrikli scooter kazalarının yarıdan fazlasında ağır ortopedik yaralanmalar meydana geliyor. Bahar ve yaz aylarında artan scooter kullanımı bu riskleri arttırıyor. Peki scooter kullanırken nelere dikkat etmek gerekir? Scooter kullanıcıları kaza ve yaralanmalara karşı kendilerini nasıl korumalı? Scooter kullanmak için ehliyet gerekir mi? B sınıfı ehliyet scooter kullanabilir mi? Ofix Blog‘da bugünkü yazımızda, scooter kullanırken dikkat edilmesi gerekenler hakkında faydalı bilgiler paylaşacağız. 

Azami gücü 0.25 kw ve üzeri scooterlar için M sınıfı ehliyet gerekir.

Scooter kullanımıyla ilgili olarak en merak edilen konulardan biri, scooter kullanıcılarının ehliyetinin olması gerekip gerekmediğidir. Bu konuya açıklık getirirken elektrikli scooterın azami gücüne bakmak gerekir. Azami gücü 0.249 kw ve altındaki elektrikli scooterlar için herhangi bir ehliyet şartı bulunmamakta. Fakat 0.25 kw ve üzeri elektrikli scooterları kullanmak için M sınıfı ehliyet gerekir. Bu bağlamda “B sınıfı ehliyet ile scooter kullanılır mı?” sorusu da merak konusudur. Kısaca ifade edecek olursak B sınıfı ehliyet 50 cc’ye kadar motor kullanımını kapsar. Bu limitin üzerindeki motorlar için A, A1 veya A2 sınıfı ehliyet gerekir. A sınıfı ehliyet 35 kw üzeri motosikletleri kapsar. A1 sınıfı ehliyet 11 kw altında kalan motosikletleri kapsar. 3 tekerlekli motosikletlerde bu sınır 15 kw’dır. A2 sınıfında ise iki tekerleklilerde 35 kw, üç tekerleklilerde 15 kw ve üzeridir. A2 sınıfı ehliyetiniz varsa M ve A1 sınıfı araçları kullanabilirsiniz. 

Koruyucu ekipman kullanmadan scooter kullanmamalısınız.

Scooter kullanırken dikkat edilmesi gerekenler içinde koruyucu ekipmanlar ayrı bir öneme sahip. Halihazırda yasal mevzuatımıza göre scooter kullanırken koruyucu ekipman kullanmak zorunlu değil. 14.04.2021 tarihli 31454 sayılı Elektrikli Skuter Yönetmeliği‘ne göre yetki belgesi sahipleri, hizmetten yararlananlara sadece koruyucu ekipmanın önemini anlatmakla yükümlü. Hizmetten yararlananlar için kask, dizlik, reflektörlü ceket kullanma yükümlülüğü yok. Oysa hangi hızla giderseniz gidin, scooter kullanırken sonuçta kaza riskiniz hep söz konusudur. Yolun fiziksel yapısı, eğimi, yoğunluğu kaza risklerini arttırır. Elektrikli skooterlar belli bir yaşın altındaki kullanıcılar için uygun değildir. Üstelik trafik eğitimi olmayan kişilerin bu araçları kullanmaları da birçok bakımdan sakıncalıdır. Çünkü iyi bir trafik eğitimi, en temelde yayalara saygı düşüncesini kazandırır. Bu eğitimi almayan scooter kullanıcıları yayalarla daha sorunlu bir ilişki kurmakta. Ve tabii, yayaların güvenliği kadar kendi güvenliğinize de dikkat etmelisiniz. Scooter kullanırken dikkat edilmesi gerekenler içinde koruyucu ekipmanları hiçbir zaman ihmal etmeyin. 

15 yaşın altındakilerin elektrikli scooter kullanmaları yasaktır.

Yukarıda bahsettiğimiz yönetmelikte, ülkemizde elektrikli scooter kullanma yaşı 15 olarak belirlendi. Ne var ki çevremizde sıkça gördüğümüz üzere 15 yaşın altındaki çocuklar da elektrikli scooter kullanmakta. Bu konuda ebeveynlerin duyarlı olması çok önemli. Çocuğunuza örneğin iyi bir karne hediyesi almak için elektrikli scooter düşünmeniz mümkündür. Oysa çocuğunuz 15 yaşın altındaysa yasal mevzuatımıza göre elektrikli scooter kullanması yasaktır. Bu durumu görmezden gelip elektrikli scooter alırsanız ileride bazı sorunlarla karşılaşmanız mümkündür. Elektrikli scooterlar yeni bir ürün tipi olduğu için mevzuatımızda gerekli düzenlemeler henüz tam olarak yer almadı. Scooter işletmecilerinin de bu konuya yeterince dikkat ettiklerini söyleyemeyiz. 15 yaşın altındakilere scooter kiralamak yasak olduğu halde bunu yaptıklarını görüyoruz. İleride yasal mevzuatta ceza ve yaptırımlar arttıkça bu tür durumlar azalacaktır. Scooter kullanımında yaş sınırını gerçekte scooter kullanıcılarının çok azı biliyor. Çevrenizde 15 yaşın altında scooter kullanıcısı varsa bunun yanlış olduğunu ona uygun bir dille anlatmanızda yarar var. 

Scooterlar yaya yolunda değil, bisiklet yolunda veya şeridinde kullanılır.

Ülkemizde scooter kullanımı konusunda en yaygın yanlışlardan biri de yaya yolunda scooter kullanmaktır. Oysa adı üstünde, yaya yolu yayalar içindir. Ehliyeti olsun ya da olmasın herkes bilir ki yaya yolları araç kullanımına yasaktır. Oysa belli bir düzeye kadar scooter kullanmak için ehliyetin gerekmemesi, yaya yolunda scooter kullanılabileceği şeklinde yanlış bir düşüncenin doğmasına neden oluyor. Ülkemizde bisiklet yolları veya şeritleri hakkında halen yeterli düzeye sahip değiliz. Bu da yaya yolu üzerinde scooter kullanımını arttırıyor. Scooter kiralama hizmeti verenler bu konuda uyarı yapsalar da uygulamada bu yanlışlar devam ediyor. Scooter kullanırken dikkat edilmesi gerekenler içinde scooterı hiçbir zaman yaya yolunda kullanmamaya özel bir önem vermelisiniz. Çevrenizde bu kurala uymasalar bile siz örnek olursanız onlar da sizi örnek alır. Dahası, bisiklet yolu veya şeridinin olduğu yerlerde scooterların taşıt yolundan sürülmesi de yasak. Oysa bu yasağa da dikkat edildiğini söylememiz güç. 

Scooterlar tek kişiliktir.

Scooter kullanımıyla ilgili en yaygın hatalardan biri de scooterı birden fazla kişiyle kullanmaktır. Bu hatayı sadece küçük yaş gruplarında görmüyoruz. Yetişkinler de zaman zaman bu hatayı yapıyor. Ve bu nedenle sadece kendilerinin can güvenliğini tehlikeye atmıyorlar. Yaya ve diğer araçların da güvenlikleri tehlikeye giriyor. Halihazırda mevzuatımız kullanıcı sayısını tek kişiyle sınırlamıştır. Elektrikli scooter kullanımını daha güvenli hale getirmek için ileride mutlaka birçok düzenleme yapılacaktır. Bu kapsamda kullanıcı sınırlamasıyla ilgili daha ciddi yaptırımlar gelecektir. Fakat yaptırımların ağırlaşmasını beklemeden de scooter kullanıcılarının gerekli duyarlılıkları göstermesi gerekir. Scooter kullanırken dikkat edilmesi gerekenler içinde buna da özellikle dikkat etmelisiniz. Hatta çevrenizde scooterın birden fazla kişiyle kullanıldığını görürseniz gerekli uyarıyı yapmanızda yarar var. Çünkü çoğu zaman bilgisizlik nedeniyle scooterlar birden fazla kişiyle kullanılabiliyor. Ve tabii küçük yaş grupları bu hatayı daha sık yapıyor. Oysa can güvenliğini tehlikeye atan kullanım şekillerini eğlence olarak görmemiz mümkün değil. 

Topuklu ayakkabı scooter kullanmak için uygun değildir.

Scooterla ulaşımın yeni ve pratik bir ulaşım şekli olması, bazı kullanım şekillerini önlemede yetersiz kalıyor. Bunlardan biri topuklu ayakkabıyla scooter kullanmaktır. Oysa topuklu ayakkabılar, ayak kalıbını bozar ve ağrılara yol açar. Nitekim topuklu ayakkabı kullanan kişilerde ayak bileği burkulması daha yaygındır. Ayrıca sırt ve baldır ağrıları ile omurga bozuklukları da daha yaygındır. Scooter kullanırken dikkat edilmesi gerekenler içinde topuklu ayakkabıyla hiçbir zaman scooter kullanmamaya dikkat etmelisiniz. Topuklu ayakkabıyla düz yolda yürümek bile zordur. Scooter gibi kıvraklık gerektiren bir araç üzerinde topuklu ayakkabılar iyi bir seçim değildir. Ortopedik yaralanmalarla sonuçlanan scooter kazaları içinde topuklu ayakkabının etkisi yüksektir. Bunların yerine topuk yüksekliği düşük ve rahat bir ayakkabı tercih etmek gerekir. Ayakkabı yüksekliği arttıkça scooter üzerinde denge sorunları artar. Scooterla hız yapacak olduğunuzda denge sorunlarını daha fazla yaşarsınız. Bu da kaza risklerini arttırır. Kişinin hem kendisini, hem de çevresinin güvenliğini tehlikeye düşürür. 

Islak, kaygan ve engebeli zeminlerde scooter hakimiyeti zayıflar.

Araç sürücülerinin gayet iyi bildiği gibi ıslak, kaygan ve engebeli zeminler sürüş güvenliği açısından risklidir. Scooter kullanırken koruyucu ekipman takmış olmanız bu gibi durumlarda yetersiz kalabilir. Bu bakımdan örneğin yağmurlu havalar scooter kullanmak için iyi bir zaman değildir. Yağmur altında scooter kullanmak belki birilerine çok “romantik” gelebilir. Fakat bu durum hem ıslanmanıza, hem de sürüş güvenliğinizin riske girmesine neden olur. Scooter kullanırken kaygan zeminler çok daha büyük bir risktir. Bu tür zeminlerin, suyun yanı sıra başka bir sıvı veya toz nedeniyle de kaygan hale gelmiş olması mümkündür. Ve bu durumu uzaktan fark etmek zordur. Engebeli zeminleri de yine belli bir mesafeye kadar fark etmek güçtür. Scooter kullanırken dikkat edilmesi gerekenler içinde bu tür zeminler için farkındalıklarınızı arttırmalısınız. Bu farkındalıklar elbette zaman içinde gelişir. Bu süreçte aynı hataları tekrar yapmamaya dikkat etmelisiniz. Hataların tekrarında daha kötü sonuçlarla karşılaşma riskiniz artar. 

Kontrolsüz hız artışına kapılmamalısınız.

Scooter kullanırken en sık gerçekleşen hatalardan biri de hız kontrolünü kaybetmektir. Bu hatayı scootera yeni başlayanlar daha fazla yapmakta. Bununla birlikte scooter kullanıcıları da çeşitli nedenlerden dolayı hız hakimiyetinde kontrolü kaybedebiliyor. Oysa scooterın hızı arttıkça kaza riskleriniz artar. Elektrikli scooterların batarya ömrü kısalır. Kalabalık caddelerde hızlı scooter kullanmak zincirleme sonuçlar doğurur. Unutmayın ki hız artışı ile güvenlik ters orantılıdır. Yani biri arttığında diğeri azalır. Scooter kullanırken dikkat edilmesi gerekenler içinde hız konusuna ayrıca dikkat etmelisiniz. Hız konusu da yine zaman içinde belli bir çizgiye oturacak bir konudur. Scooter kullanımı konusunda yeterince deneyim kazanıncaya kadar hızınızı düşük tutmanızda yarar var. Scooterı düşük hızla kullanmaya kendinizi alıştırdıktan sonra yüksek hızı zaten istemezsiniz. Fakat scooter kullanmaya yüksek hızla başlarsanız hız kontrolü konusunda zafiyet gösterme ihtimaliniz artar. Scooter kullanırken hız konusunda orta karar her bakımdan daha iyidir. Tenha yollardan gitseniz bile. 

Alkollüyken scooter kullanmamalısınız.

Scooterların ulaşım için basit ve keyifli bir araç olması bazı yanlış kanaatlerin de doğmasına neden oluyor. Alkollüyken scooter kullanmak bunlardan sadece biridir. Azami gücü 0.249 kw ve altındaki elektrikli scooterlar için ehliyet şartı olmadığı için alkol konusu da bu kapsamda değerlendirilebiliyor. Oysa alkolün azı da çoğu kadar zararlıdır. Gün içinde alkol tüketmişseniz, scooter kullanırken bunun zararlı etkilerini mutlaka görürsünüz. Alkol kullanan kişilerde muhakeme becerisi zayıflar. Üstelik kas ve iskelet sistemi üzerinde hakimiyet azalır. Fazla alkol tüketen kişilerde direksiyon hakimiyeti zayıflar. Uyku ve yorgunluk hissi artar. Scooter motor kullanıcıları alkol tüketmeleri durumunda en basit yollarda bile kaza riskiyle karşılaşırlar. Yolda eğim ve viraj varsa, yol kalabalık bir cadde üzerindeyse bu riskler artar. Scooter kullanırken dikkat edilmesi gerekenler içinde alkollüyken kesinlikle scooter kullanmamalısınız. Yolun fiziksel özellikleri bu bağlamda önemli değil. Alkollü bünyede scooter kullanmak için gerekli beceriler zayıflar. 

Hava karardıktan sonra scooter kullanmaktan kaçınmalısınız.

Scooter kullanırken dikkat edilmesi gerekenler içinde önemli konulardan biri de akşam saatlerinde scooter kullanımıdır. Aslına bakarsanız günümüzde sokak aydınlatmaları eskiye oranla daha başarılı. Ne var ki bu aydınlatmalar hava karardıktan sonra scooter kullanmak için hâlâ yeterli değil. Söz konusu olan ara sokaklarsa zaten motorlu araçlar için bile pek çok risk mevcut. Özellikle büyük şehirlerde altyapı çalışmaları nedeniyle yollarda kaza riskleri artıyor. Hava karardıktan sonra scooter kullanırsanız kapanmamış çukurlar, açık rögar kapakları nedeniyle hayati riskler artar. Gün geçmiyor ki, bu tür kaza haberleri medyada yerini almamış olsun. Akşam saatlerinde görüş mesafesi azalmaya başlar. Bu saatlerde scooterı üstelik yüksek hızla kullanırsanız doğru zamanda frene basmanız zorlaşır. Scooterda ön fren sistemi ne kadar güçlü olursa olsun, görüş mesafesi de önemli bir konudur. Elektrikli skooter kullanıcıları düşük hızda gitseler bile hava karardıktan sonra daha fazla riskle karşı karşıyadır. 

Scooter bakımını ihmal etmemelisiniz.

Tıpkı bisiklet kullanmak gibi scooter kullanmak için de bakım işlerini ihmal etmemek gerekir. Bu noktada scooter bakımı nasıl yapılır diye merak ediyor olabilirsiniz. Kısaca ifade etmek gerekirse scooter bakımı sırasında öncelikle scooter temizliğini sağlamak gerekir. Suyla temizlik yapacaksanız şarj girişini kesinlikle kapatmalısınız. Aksi durumda ne yazık ki şarj ünitesi ve diğer kısımlar sudan zarar görür. Scooterı temizledikten sonra motor ve elektrikli devrelerin bakımını yapmalısınız. Bu kısımları temizlerken tazyikli su kesinlikle kullanmayın. Çünkü tazyikli su bu kısımları bozar. Scooter motoru temizliği ve bakımı için özel spreyler pratik çözümler sunar. Sprey şeklindeki bu ürünleri kullanmak kolaydır. Alacağınız sonuçlar da daha başarılıdır. Bakım ve temizlik işlerinizin ardından yüzeyi temiz ve kuru bir bezle silin. Böylelikle tüm nemi almış olursunuz. Motor ve elektrikli devreleri temizlerken başka bir kimyasal madde kesinlikle kullanmayın. Örneğin çamaşır suyu ve benzeri temizlik ürünleri scooter bakımı ve temizliği için uygun değildir. 

Tüm okurlarımıza sağlıklı, keyifli ve bol kazançlı günler diliyoruz…