20. yüzyılın başlarına kadar tıraş olmak oldukça güç bir işti. Tıraş olmadan önce usturanın bilenmesi gerekiyor, bu da tıraş olma süresinin uzamasına yol açıyordu. Tıraş olmak için usturaya alternatif bir araç geliştirmek üzere pek çok çalışma yapılmış olsa da bunlardan başarılı sonuçlar alınamamıştı. Jiletin mucidi King Camp Gillette, yüzlerce yıldır devam eden tıraş olma alışkanlıklarında köklü bir değişime imza attı. Çelik şerit ve pirinç parçaları üzerinde çalışırken jileti icat etti ve geliştirdiği tıraş makinesi sayesinde tıraş olmayı kolaylaştırdı. 1903 yılında tek kullanımlık jiletle birlikte satışına başladığı tıraş makineleri, yeni bir ürün olmanın ötesinde, yeni bir tıraş şeklinin habercisiydi. Kısa sürede jilet ve tıraş makineleri, kişisel bakımına özen gösterenlerin günlük hayatının bir parçası haline geldi. Aradan geçen bunca zaman sonra bile jilet, King Camp Gillette‘in adıyla anılmakta. Bir Ofix Blog klasiği olan başarı hikayeleri köşemizde bu hafta, King Camp Gillette‘in hayatından kesitler sunarak başarı hikayesini okurlarımızla paylaşacağız. 

King Camp Gillette kimdir?

King Camp Gillette, 5 Ocak 1855 tarihinde ABD’nin Wisconsin eyaletine bağlı Fond du Lac’ta üç çocuklu bir ailenin üçüncü çocuğu olarak dünyaya geldi. Babası posta müdürüydü ve bir gazetede editörlük yapıyordu. Annesi ise disiplini seven bir ev kadınıydı. Aile ortamı içinde küçük King, zamanı verimli şekilde kullanmayı erken yaşlardan itibaren öğrendi. Orta gelirli Gillette ailesi için hayat pek çok fırsatla doluydu. Bu fırsatları iyi kullanmak için zaman planlaması önemliydi. Küçük King‘i bu düşünceyle yetiştiren annesi ve babası, çocuklarının iyi bir eğitim alması için Illinois’e yerleşmeye karar verdiler. Fond du Lac’a oranla Illinois daha iyi imkanlara sahipti. Babası King‘in ileride ticarete atılmasını ve başarılı bir iş insanı olmasını istiyordu. Kendisi de bir süre ticaretle uğraşmış, fakat başarılı olamamıştı. Illinois’te ticaret için daha geniş imkanlar mevcuttu. Ne var ki 1871 yılının Ekim ayında gerçekleşen büyük Chicago yangını, Gillette ailesinin tüm maddi varlıklarını kaybetmesine yol açtı. 

Chicago yangınından sonra Gillette ailesi New York’a taşındı. Illinois’te geçen çocukluk yıllarında King Camp Gillette, okuldan artakalan zamanlarında bir hırdavatçı dükkanında tezgahtarlık yapıyordu. Babası onu hırdavatçıya çırak olarak verirken ticaretin inceliklerini öğrenmesini istemişti. New York’a yerleşen Gillette ailesi yeni bir hayat kurmaya çalışırken ellerindeki maddi imkanlar kısıtlıydı. Bu nedenle King Camp Gillette eğitimini sürdürmek yerine ticaret alanında devam etmeye karar verdi. Farklı sektörlerde satış işleriyle uğraştı, bolca seyahat etti. Birkaç yıl içinde King Camp Gillette, seyyar satış alanında çok önemli deneyimler kazandı. Boş zamanlarında ise satışını yaptığı ürünleri inceliyor, ürünlerin nasıl geliştirilebileceğine dair çizimler yapıyordu. King Camp Gillette‘e göre bir ürünün satışında başarı elde etmenin yolu, o ürünü çok iyi tanımak ve ne işe yaradığını çok iyi bilmekten geçiyordu. Ürünleri tanımak ise daha iyisini yapmaya çalışmak konusunda onu motive ediyordu. Böylelikle King Camp Gillette seyyar satıcılıktan mucitliğe doğru ilerlemeye başladı. 

Seyyar Satıcılıktan Mucitliğe…

King Camp Gillette‘in icat tutkusu aslında Illinois’te geçen çocukluk yıllarında ilk işaretlerini vermeye başlamıştı. Evde annesi ev işlerini kolaylaştırmak için basit birtakım pratik çözümler geliştiriyor, mutfak eşyalarını verimli şekilde kullanmak için yeni çözümler buluyordu. Hırdavatçı dükkanında çıraklık yaparken işi gereği pek çok araç ve gereci tanımak durumunda kalmıştı. New York yıllarında King Camp Gillette, o güne kadar edindiği bilgi ve deneyimleri ticari anlamda da kullanmaya başladı. Ürünleri tanımanın getirdiği özgüven satış başarısını arttırırken, satışlardan elde ettiği başarı yeni ürünler geliştirmeye dönük doğal bir motivasyon yarattı. Kendisinin aynı zamanda da tamircilik yönü vardı. Ürünlerde oluşan sorunları kolayca çözmesini sağlayan bu yönü, ürünlerde kusurlu noktaları tespit etmesini kolaylaştırmıştı. Gillette‘in en önemli meraklarından biri de kitap okumaktı. Kendisini geliştirmesini sağlayacak kitapları buluyor, boş zamanlarında yeni icatlar üzerinde düşünüyordu. Bu süreçte en çok telefonun icadı ve ampulün icadı King Camp Gillette‘in icatlara olan merakını arttırdı. 

1890 yılında King Camp Gillette, Ohiolu bir petrol tüccarının kızı Atlanta Ella Gaines ile evlendi. Bu dönemde Baltimore Seal Company‘de New England ve New York temsilcisi olarak çalışıyordu. Şişeleme endüstrisinde hizmet veren bu şirket, geliştirdiği yeni ürün tipleriyle sektörün birçok ihtiyacını karşılamıştı. Şişe üzerinde kıvrılabilen taç şişe kapağı şirketin geliştirdiği yeni ürün tiplerinden sadece biriydi. Bu ürün tipini, şirketin başkanı William Painter geliştirmiş ve patentini almıştı. Painter ile King Camp Gillette arasında kısa sürede yakın bir ilişki ortaya çıktı. King Camp Gillette‘in satış alanında gösterdiği başarıları Ür-Ge ve Ar-Ge süreçlerinde de gösterebileceğini düşünen William Painter, Gillette‘e bazı görevler verdi ve süreçlerde yer almasını sağladı. Verilen tüm işlerde başarılı bir performans gösteren King Camp Gillette, satış alanının yanı sıra Ür-Ge ve Ar-Ge alanında da başarılı olduğunu kısa sürede gösterdi. 1891 yılına gelindiğinde William Painter, King Camp Gillette‘in tek kullanımlık ürünler üzerinde çalışmasını istedi. 

King Camp Gillette ve Jiletin İcadı

1895 yılında King Camp Gillette, hayatını değiştirecek bir fikir geliştirdi. Tarihin en eski zamanlarından beri erkekler tıraş oluyordu, fakat tıraş olmalarını kolaylaştıran etkin bir çözüm hâlâ bulunamamıştı. Binlerce yıl öncesinin mağara insanlarının kullandığı yöntemler esas itibariyle neredeyse hiç değişmeden kullanılıyordu. Sakalları kesmek için kullanılan kesici cisimler zaman içinde değişmişti, ancak yöntem neredeyse hiç değişmemişti. Antik Mısır ve Roma’da altın ve bakır usturalar kullanılmıştı. 18. yüzyılda ise İngiltere’de ilk çelik kenarlı tıraş bıçağı kullanılmıştı. Tıraş olmayı kolaylaştırmak için sayısız çalışma yapılsa da öteden beri kullanılan düz kenarlı tıraş bıçaklarında henüz istenilen iyileştirme sağlanamamıştı. William Painter‘in teşvikiyle tek kullanımlık ürünler üzerinde yaptığı çalışmalarda önemli aşamalar kateden King Camp Gillette, yeni ürün tiplerinde kullanılmak üzere pek çok materyali incelemişti. Günlerden bir gün ayna karşısında tıraş olurken tek kullanımlık tıraş bıçağı olsa tıraş işlerinin ne kadar kolaylaşacağını düşündü. Tıraş olurken ustura bilemek ve diğer işlemler bu sayede tarihe karışabilirdi. 

Bu amaç doğrultusunda King Camp Gillette, çelik şerit ve pirinç parçaları üzerinde çalışmalara başladı. Kullandığı eğe ve mengene sayesinde çelik şeritleri kolayca işleyebiliyordu. Geliştireceği tıraş bıçağı, içinde kullanılacak özel bir kesici sayesinde hem tıraş işlemini kolaylaştırabilir, hem de ustura bileme zahmetinden kurtarabilirdi. İlk olarak zihninde tasarladığı tıraş bıçağının tutuş özellikleri el hareketlerine kolay uyum sağlamalıydı. 1899 yılına gelindiğinde King Camp Gillette, tıraş bıçağının ilk prototipini üretmeyi başardı. Tıraş bıçağının kesici kısmını ince çelikten üretti ve sakalları güzelce kesti. Ürünün patentini alarak kişisel bakım alanında çok önemli bir buluşa imza attı. Fakat ne var ki, bu ürünlerin seri üretimini yapıp satışını gerçekleştirmek için gerekli sermayeye sahip değildi. Çeliğin yeterli derecede inceltilmesi ve kesin hale getirilmesi çok güçtü. Ürünün aynı zamanda da sağlam olması gerekiyordu. Bu dönemde William Emery Nickerson ile tanışması, gerekli kaynakları bulmasını sağladı. 

Gillette Safety Razor Company

1901 yılında King Camp Gillette, William Emery Nickerson ortaklığıyla Gillette Safety Razor Company‘yi kurdu ve tıraş bıçaklarının seri üretimine başladı. Jiletin icadı hem tıraşta kullanılacak basit ve etkili bir ürünün ortaya çıkmasını sağlamış, hem de sakal kesmeyi kolaylaştıran bir makine fikrini açığa çıkarmıştı. O güne kadar sakal kesiminde en sık kullanılan araç usturaydı. Tıraş olmak için usturaya alternatif bir araç geliştirmek üzere pek çok çalışma yapılmış olsa da bunların hiçbiri başarılı sonuçlar vermedi. Jiletin icadı tıraş makinesini geliştirme konusunda önemli bir milattı. Çünkü jilet ele alındığında yaralanmaya yol açabiliyor, bu da jilet kullanımını güvenli hale getirmeyi gerektiriyordu. Şirketin isminde geçen “safety” sözcüğü bu bağlamda özellikle seçilmişti. Ürünler için yapılan reklamlarda jiletle birlikte satılan tıraş makinelerinin güvenlik konusunda etkin çözümler sunduğunun altı çiziliyordu. Ancak yine de jiletler tıraş makinesinden daha çok ilgi gördü. 1903 yılında başlayan ilk satışlarda 168 adet jilet, 61 adet makine satışı gerçekleştirildi. 

Jiletin mucidi King Camp Gillette, sıradan bir mucit değildi. Esasen satış alanında yetişmiş ve bu alanda deneyim kazanmıştı. Ortağı William Emery Nickerson, Massachusetts Teknoloji Enstitüsü mezunuydu ve yeniliklere açık bir kişiydi. Ancak yeni bir ürün geliştirmiş olmak ticari anlamda başarılı olmak için yeterli değildi. Geliştirilen bu yeni ürün tipi, yüzlerce yıldır devam eden bir alışkanlığı radikal şekilde değiştirmeyi ve kolaylaştırmayı vaad ediyordu. Vaadin bu kadar büyük olması ürüne duyulan ilgiyi arttırdığı gibi, ürünün potansiyel satış başarılarını da arttırıyordu. Bu potansiyelleri etkin şekilde kullanmak için King Camp Gillette reklam kanallarını etkin şekilde değerlendirdi. Dahası, jiletin icadı sayesinde kişisel bakım alanında yeni bir sayfa açılmıştı ve bu sayfada yazılacaklar sadece jiletten ibaret olmamalıydı. Tıraş sabunundan tıraş losyonuna, tıraş setinden diğer tıraş ekipmanlarına kadar bu alanda geliştirilebilecek daha pek çok ürün tipi vardı. Bu düşünceler doğrultusunda King Camp Gillette, şirketini büyütmek için pek çok Ür-Ge ve Ar-Ge sürecini bizzat yönetti. 

Jiletin İcadı ve Kişisel Bakım Sektörü

1900’lerin başlarında jiletin icadı kişisel bakım sektöründe hızlı bir büyüme ivmesinin fitilini ateşledi. Bu büyümede en önemli pay doğal olarak Gillette Safety Razor Company‘ye aitti. Sadece 2 yıl içinde satışı yapılan tıraş makinelerinin sayısı 90 bini aşarken, jiletlerin sayısı 12 milyonu aştı. Tek kullanımlık tıraş bıçakları hemen tüm meslek gruplarından kullanıcılara hitap ediyor, tıraş olmalarını kolaylaştırıyordu. Jilet fiyatı halkın alım gücüne uygundu ve bu da ürünlerin geniş kitlelere ulaşmasını sağlıyordu. Dahası, ürünlerde yer alan fotoğrafı sayesinde King Camp Gillette dünyanın en tanınan mucitlerinden biri haline geldi. Tıraş olmak için tıraş makinesi ve jilet alan herkes, bu icadın sahibini görüyor ve tanıyordu. Ortalama tıraş süresi 20 dakikadan artık sadece 5 dakikaya inmişti. Tıraş bıçağının sunduğu tıraş deneyiminin cilde zarar vermediğinin de altı özenle çizildi. Zaman içinde Gillette Safety Razor Company bünyesinde geliştirilen kişisel bakım ürünleri, jiletin icadı ile elde edilen başarıların artmasını sağladı.

20. yüzyılın ilk yarısında pek çok askeri birlikte askerlere üniforma ve silahlarının yanı sıra Gillette tıraş ekipmanlarının verilmesi sık rastlanan bir durumdu. I. Dünya Savaşı sırasında King Camp Gillette, ABD askerlerine 3.5 milyon tıraş makinesi ve 36 milyon jilet temin etti. 1913 yılında şirketteki aktif görevlerinden emekliye ayrıldı. 1932 yılında hayata veda edinceye kadar şirketin onursal başkanlığını sürdürdü. Bu süreçte şirketin Ür-Ge ve Ar-Ge süreçlerinde yer almayı da ihmal etmedi. Tıraş bıçaklarının 1903 yılında piyasaya sürülen ilk versiyonları zaman içinde geliştirildi. Bıçak açısını daha etkin hale getirmek için sayısız deney yapıldı. Ürünlerin tutuş şekli kolaylaştırıldığı gibi, açma ve kapama ayarları da iyileştirildi. Zaman içinde hafif, orta ve kalın sakallar için üç ayarlı ilk ayarlanabilir tıraş makineleri piyasaya sürüldü. Şirketin kişisel bakım alanında ürün çeşitliliği artarken, kişisel bakım sektörünün büyümesi de devam etti. Günümüzde Gillette Safety Razor Company sektörün dünya devlerinden biri konumunda. 

Tüm okurlarımızın her gününün bir başarı hikayesi ile geçmesini diliyoruz…