Yaz aylarının gelişiyle birlikte açık havada spor aktivitelerinde artış görülmekte. Vücudumuzun tüm yükünü taşıyan ayaklarımız, bu gibi aktivitelerde gereken özeni göstermediğimizde bazı sağlık sorunlarına yol açabilmekte. Özellikle ayak bileğinin dış yan bağının ön kısmında oluşan aşınma veya yırtılmalar, ayak bileği burkulmalarına yol açarak kişinin yaşam kalitesini ve iş performansını olumsuz etkilemekte. Ofix Blog‘da bu haftaki sağlık köşemizde, ayak bileği burkulmasını önleme yolları hakkında faydalı bilgiler paylaşacağız.

Ayak bileği burkulması nedir?

Kısaca ifade etmek gerekirse ayak bileği burkulması, ayak bileğinin içe veya dışa zorlanması ya da dönmesidir. Ayak bileği eklemi kaval kemik, kamış kemiği ve talus kemiğini birbirine bağlar. Normalde bu kemikler, ayak bileği eklemiyle birbirine sıkı bir şekilde bağlanmıştır. Ayağın dengede durmasını sağlayan bu bağlar, ayağın dönme veya burkulma hareketlerini önler. Fakat özellikle aşırı zorlama ve diğer nedenlerden dolayı bu bağlarda aşınma veya yırtılma oluştuğunda ayak bileğinin içe veya dışa zorlanması ya da dönmesi sonucu ayak bileği burkulması oluşur.

Ayak bileği burkulmaları, derecesine göre üç farklı şekilde sınıflandırılır. Birinci derece ayak burkulmalarında, bağlarda önemli bir hasar görülmez. Hafif düzeyde ağrıya yol açan bu burkulmalar, ayak bileği ekleminde gevşekliğe yol açmaz. Hastanın hissettiği basit ağrılar, ayakları üzerinde durmasını etkilemez, yaşam kalitesi ve iş performansına zarar vermez. 

İkinci derece ayak bileği burkulmalarında, ayak bileği bağlarında hasarla birlikte kanama ve ödem oluşur. Eklemde orta derece ağrıya yol açan bu burkulmalarda hastanın hareket kabiliyeti bir miktar kısıtlanır. Burkulmadan birkaç gün sonra, kanama ve ödemin oluştuğu yerde morarma görülebilir. Üçüncü derece ayak bileği burkulmalarında ise bağlarda tam yırtılma ve ileri derece kanamalar ile ödem oluşumu gözlenir. Bu burkulmalarda eklemde tam gevşeklik oluştuğu gibi, ağrı ve şişkinlik düzeyi de oldukça fazladır.

Ayak bileği burkulması nasıl oluşur?

Ayak bileği burkulmalarının büyük bir bölümü, ayak bileğinin dışa doğru dönmesi veya zorlanmasıyla oluşmakta. Ayak bileğinin dış yan bağının ön kısmı yaralanma ve burkulmalardan en fazla etkilenen kısımdır. Özellikle sportif aktivitelere bağlı olarak bu kısımda oluşan hasarlar, ayak bileği burkulmasına zemin hazırlar. Bununla birlikte, günlük aktivitelere bağlı olarak da ayak bileği burkulmaları oluşabilir. Örneğin düzgün olmayan zeminlerde yapılan yürüyüşler, bağların yırtılmasına ve burkulma vakıalarının oluşmasına yol açabilir.

Ayak bileği burkulmasında neler yapmak gerekir?

Ayak bileği burkulması vakıalarının büyük bir bölümünde hasta, ilk müdahaleyi kendisi veya bir yakınının desteğiyle yapmakta. Nitekim ilk müdahale, ayakta oluşan ağrıyı ve şişliği azaltmaktır. Bunun için en etkili yöntem, ayak ve çevresine buz uygulamaktır. Fakat buzu doğrudan cilde temas ettirmemek gerekir. Buz torbası, havlu veya benzeri bir nesneye konulan bir miktar buz ayağa uygulandığında, hastanın tedavi sürecine büyük bir katkı yapılmış olur. Buz uygulaması 15-20 dakika boyunca ve yarım saat arayla uygulanabilir. Ağrı ve şişkinlik azaldığında hasta, vakit geçirmeden bir ortopedi uzmanına başvurmalı. Gerekli muayenenin ardından ortopedi uzmanı, burkulmanın niteliğine göre alçı, elastik sargı, ilaç tedavisi gibi yöntemleri kullanabilir.

Ayak bileği burkulmalarının çok azında cerrahi müdahale gerekmekte. Vakıaların tamamen iyileşmesi ortalama 4-6 hafta sürmekte. Bununla birlikte, hastanın eklem sağlığı bakımından eski haline gelmesi ve hareketlerinde kısıtlılık oluşmaması için fizik tedavi desteği alması gerekebilir. Tedavi sürecinde hastanın doğru şekilde hareket etmesi ve kaslarına fazla yüklenmemesi, bu süreçte yaşanabilecek olumsuzlukları büyük ölçüde önlemekte. Hasta henüz iyileşmeden kaslar ve bağ dokularında oluşabilecek aşınma ve yırtılmalar nedeniyle kronik ağrılar yaşamamak için tedavi sürecinde çok dikkatli olmalı.

Ayak bileği burkulmasını önlemek için neler yapmak gerekir?

Ayak bileği burkulmasını kısaca bu şekilde ele aldıktan sonra yazımızın bu kısmında, ayak bileği burkulmasını önlemek için neler yapmak gerektiği hakkında faydalı bilgiler paylaşacağız. Ancak bu bilgilerin yalnızca genel sağlık bilgileri kapsamında olduğunu ve tedavi edici hiçbir niteliğinin olmadığını özellikle belirtelim. Ayak bileği burkulması sorununu bir kez yaşamışsanız, bunu tekrar yaşamamak için neler yapmanız gerektiği hakkında en doğru bilgileri ortopedi uzmanınızdan alabilirsiniz.

Spora başlamadan önce ısınma hareketleri yapmalısınız.

Spor sırasında vücudumuzun performansı artar ve tüm kas ve eklemlerimiz daha fazla çalışır. Vücudumuzun bu durumdan zarar görmemesi için dolaşım sistemimizi ve vücut ısımızı spora hazırlamamız gerekir. Spora başlamadan önce ısınma hareketleri yapmak, spor sırasında oluşabilecek birçok sakatlık riskini önlemekte.

Her spor türü için uygun ısınma hareketleri var ve bunlardan ne kadar etkin şekilde yararlanırsanız, spora bağlı sakatlık risklerinden o kadar iyi korunabilirsiniz. Özellikle yürüyüş veya koşu yapacaksanız diz, bel ve ayak kaslarınızı spora hazırlamak için gerekli ısınma hareketlerini mutlaka yapmalısınız. Aynı şekilde basketbol, tenis ve futbol gibi spor dallarıyla ilgileniyorsanız, spora başlamadan önce yapmanız gereken ısınma hareketlerini mutlaka yapmalısınız.

Ayakkabı seçiminize dikkat etmelisiniz.

Ayak sağlığı konusunda ayakkabı seçimi büyük önem taşımakta. Spor için kullanacağımız ayakkabılar, günlük ayakkabılarımızdan farklı olarak spor sırasında ayak kaslarımız ve bağ dokular ile dengemizi korumamızı sağlamak için gerekli özelliklere sahip olmalı. Günlük ayakkabılarınızla spor yaparsanız, ayak kaslarınızı ve bağ dokularınızı korumanız zorlaşır. Doğru ayakkabı seçimi, ayak bileği burkulmalarını önlemenin yanı sıra kalça ve omurgalar üzerinde de rahatlatıcı etkiye sahip. Yanlış ayakkabılar yalnızca spor sırasında değil, günlük hayatta da burkulmalardan kemik ödemlerine kadar pek çok sağlık sorununa zemin hazırlayabilmekte. Örneğin topuklu ayakkabılar, ayak bileği burkulması riskini arttırıcı bir etkiye sahip.

Düzgün olmayan zeminlerden kaçınmalısınız.

Düzgün olmayan zeminler, ayak bileği burkulmaları için potansiyel bir risk faktörüdür. Bu tür zeminlerde yürüme veya koşma sırasında ayak bileğinin dış yan bağının ön kısmı daha fazla zorlanır ve aşınır. Toprak zemin, diğer yüzeylere oranla daha yumuşak olduğu için ayaklara fazla yüklenmeyi önler. Fakat ormanda spor yapmayı tercih ediyorsanız, olabildiğince düzgün zeminler tercih etmelisiniz. Spor yaptığınız yüzeyde engebe varsa, zemin yumuşak olsa bile ayak kaslarınız ve bağ dokular daha fazla zorlanır.

Ayak bileklerinizi güçlendirmelisiniz.

Ayak bileği burkulmasını önlemenin bir diğer yolu da ayak bileklerini güçlendirmektir. Bunun için özel birtakım egzersizler yapabilir veya bileklik kullanabilirsiniz. Bileklikler özellikle de spora bağlı olarak tekrarlayan burkulma vakıalarında etkin bir koruma sağlamakta.

Editörün Tavsiyesi: Tenex Ergorest T-6003 Ayak Desteği

Ayak bileği burkulması gibi sağlık sorunları, ofiste çalışırken oturma konforumuza zarar verebiliyor. Böyle bir sorunumuz olsun ya da olmasın, ofiste bazı basit önlemlerle oturma konforumuzu iyileştirebiliriz. Bu konuda Tenex Ergorest T-6003 ayak desteği iyi bir seçim olabilir. Çift yüzeyli ergonomik tasarımı sayesinde postürü desteklemeye yardımcı olan bu ürünlerin hareketli yüzeyi, sürekli salınım imkanı sağlayarak kan dolaşımını arttırıyor ve kasların ani hareketler nedeniyle zarar görmesini engelliyor. Ürün sayfasına buradan ulaşabilirsiniz.

Tüm okurlarımıza sağlıklı, keyifli ve bol kazançlı günler diliyoruz…