Kış aylarında bitki çayı tüketiminde ciddi bir artış yaşanmakta. Enfeksiyonlara yakalanmamak veya enfeksiyonları daha kolay atlatmak için bitki çayları faydalı olabiliyor. Bitki çaylarını bal, limon veya tarçınla birlikte tüketmek, etkilerinin daha da artmasını sağlamakta. Ofix Blog‘da bu haftaki sağlık köşemizde bal, limon ve tarçın hakkında faydalı bilgiler paylaşacağız.

Doğanın Mucizesi Bal

Bitkilerde bulunan meyve tomurcukları ve nektarların arılar tarafından alınarak invertaz enzimi denilen özel bir enzimle kimyasal tepkimeye sokulmasıyla oluşan bal, zengin vitamin ve mineral bileşimiyle çok faydalı bir besin. Meyve tomurcukları ve nektarı bala çeviren arıların kullandığı invertaz enzimi, sakkarozu fruktoz ve glikoza, yani basit şekere dönüştürmekte. Arı kovanlarındaki petek hücrelerinde biriken bal, fermantasyonu önleyecek şekilde arılar tarafından sağlanan özel bir havalandırma sistemi sayesinde bilinen lezzet ve kıvamına ulaşıyor.

Balın rengi, kokusu, şeker dengesi ve lezzetine ilişkin farklılıklar, toplanan nektarlardan kaynaklanmakta. Yarım kilo ham nektar toplamak için 900 bin arının gün boyunca çalışması gerekmekte. Balın besin değeri türüne göre değişse de 100 gram balda ortalama 75 gram karbonhidrat, 17 gram su, 0.4 gram protein, 47 mg potasyum, 5 mg kalsiyum, 2.4 mg C vitamini ve 1.3 mg demir olduğunu söyleyebiliriz. Bu bileşimi nedeniyle balın antibakteriyel ve antiseptik özellikleri yüksektir. Günlük düzenli bal tüketimi, zararlı mikroorganizmalara karşı vücudun doğal savunma mekanizmalarını güçlendirir, yara ve kesiklere iyi gelir. Balın faydaları arasında cildi yenileme, damarları açma, görme gücünü yükseltme, karaciğeri temizleme gibi özelliklerinden de bahsetmek mümkün. Günlük düzenli bal tüketimiyle bu gibi şikayetlerinizde iyileşme sağlayabilirsiniz. 

Arılar tarafından üretilen balın yanı sıra propolis de doğanın bir mucizesi. En etkili doğal antibiyotikler içinde yer alan propolis, yalnızca nezle ve grip gibi enfeksiyonlar için değil, aynı zamanda her türlü iltihaptan kanser vakıalarına kadar pek çok hastalığa da iyi gelmekte. Bal arılarının daha çok kovanı temizlemek için kullandıkları propolis, kovanı dış etkilere, zararlı madde ve mikroorganizmalara karşı korumakta. Propolisin bileşiminde bala oranla daha yüksek miktarda demir, kalsiyum, magnezyum, çinko, bakır ve B kompleks vitaminleri, flavonoid yağlar ve çeşitli aminoasitler bulunmakta. Bal ile propolis, birbirinin mükemmel birer tamamlayıcısıdır. 

Bitki Çayları ve Bal

Doğru şekilde kullanıldığında sağlık için birçok faydası olan bal, bitki çaylarının etkilerini arttırıcı bir özelliğe sahip. Bununla birlikte, balı tüketim miktarınıza dikkat etmeniz gerekir. Yukarıda da belirttiğimiz gibi, 100 gram balda ortalama 75 gram karbonhidrat bulunur ve balı fazla tüketirseniz kilo almanız mümkündür. Üstelik, balın yapısı şekerden oluştuğu için ve kana hızlı karıştığı için, kan şekerini hızlı yükseltmek gibi bir etkisi vardır. Bu nedenle, kronik bir hastalığınız varsa bal tüketmeden önce hekiminize mutlaka danışmalısınız. Nitekim yanlış bal tüketimi, metabolizma üzerinde istenmeyen sonuçlar doğurabilir.  

Bazı bitki çayları, tat bakımından biraz acı olabilmekte. Örneğin, halk arasında oğul otu veya limon nanesi gibi isimlerle anılan melisa çayı güzel bir kokuya sahip olmakla birlikte tadı birçok kişiye acı gelir. Sakinleştirici ve rahatlatıcı etkisi yüksek olan melisa çayını 1 kaşık balla tükettiğinizde hem lezzetini, hem de etki gücünü arttırabilirsiniz. Bununla birlikte, melisa çayını rahat bir uyku için tercih ediyorsanız, bal kullanırken dikkatli olmalısınız. Çünkü bal, metabolizmayı hızlandırıcı bir etkiye sahiptir ve uykuya dalmayı zorlaştırır. Bu gibi durumlarda bal tüketmemeyi tercih edebilirsiniz. 

Enfeksiyonlardan korunmak için bal tüketmek istiyorsanız ıhlamur, yeşil çay, kuşburnu çayı veya zencefil çayının içine 1 kaşık bal katarak tüketebilirsiniz. Nitekim, grip savaşçısı içecekler arasında yer alan bu içeceklerin bileşiminde bol miktarda kersitin, astragalin, tilirozit gibi flavonoidler, klorojenik ve kafeik gibi fenolik asitler ve linalol, geraniol, farnesol gibi çok sayıda faydalı madde bulunmakta. Bu maddeler bal ile birleştiğinde, baldaki şekerle birlikte daha hızlı emilir ve etkilerini çok daha hızlı bir şekilde açığa çıkarır.

Vitamin Bahçesi Limon

C vitamini deposu olarak bilinen limon, C vitamininin yanı sıra A, B6 ve E vitamini ile folat, niasin, tiamin, riboflavin, pantotenik asit gibi vitaminler bakımından da zengindir. Limon suyunda bol miktarda eriyositrin ve hesperidin flavonoidleri bulunur. Limonun suyu kadar kabuğu da adeta bir vitamin deposudur. Limon kabuğundaki naringin flavonoidi ise başka birçok vitaminin birlikte sağlayabileceği faydaları tek başına sağlayabilecek güçtedir. Ülkemizde maalesef, limonun daha çok suyu kullanılıyor ve kabukları çöpe gidiyor. Oysa, limon kabukları iyice yıkadıktan sonra 5 dakika kadar ılık suda bekletilip içine 1 kaşık bal ve limon suyu eklenirse, mükemmel bir antibakteriyel, antiseptik ve antioksidan elde edilebilir. Bu yönüyle bal, mükemmel bir bağışıklık güçlendiricidir. 

Bitki Çayları ve Limon

Bitki çaylarına limon eklendiğinde, oluşan karışımda C vitamini oranı artar ve bitki çayının antioksidan etkisi güçlenir. Örneğin, yeşil çayla ilgili yapılan araştırmalara göre limonlu yeşil çay, sade yeşil çaya oranla 7 kat daha güçlü. Çünkü yeşil çaydaki flavonoid, kateşin, polifenol gibi maddeler limondaki C vitamini, sitrik asit, kalsiyum, bakır, magnezyum gibi maddelerle birleştiğinde çok daha etkili hale gelmekte. Özellikle mevsim geçişlerinde ve kış döneminde ister viral enfeksiyonlar olsun, isterse diğer enfeksiyonlar, bağışıklık sisteminizi güçlendirmek için limonlu bitki çaylarını tercih edebilirsiniz. Bu konuda örneğin ballı limonlu zencefil iyi bir seçim olabilir.

Geleneksel tıpta ve günümüz ilaç sanayisinde zencefil hem kök, hem de toz olarak sıkça kullanılmakta. Zencefilde bol miktarda A, B6, C ve D vitamini, uçucu yağlar ve fenol bileşikler, kalsiyum, magnezyum, sodyum, potasyum, demir, kobalamin, lif ve protein var. Bu bileşenlerden dolayı güçlü bir antioksidan olan zencefil limonla birleştiğinde çok daha etkili hale geliyor. Günlük düzenli ballı limonlu zencefil tüketerek vücudunuzdan oksitleri temizleyebilir, sindirim sisteminizi rahatlatabilirsiniz. Hazımsızlık sorunlarınızı azaltabilir, bağırsaklarınızın çalışmasını hızlandırabilir, bağırsak floranızı güçlendirecek faydalı minerallerin emilimini arttırabilirsiniz. Bal ve limonla birleştiğinde zencefilin faydaları, sade tüketim şekline oranla ciddi ölçüde artmakta. 

Kokusu ve Lezzetiyle İz Bırakan Tarçın

Türk mutfağında tarçın, sütlü tatlıların olmazsa olmazlarından biri olarak değerlendirilmekte. Örneğin muhallebi, sütlaç, tavuk göğsü, irmik tatlısı vb. tatlıların üzerine serpilen tarçın, kokusu ve lezzetiyle damaklarda iz bırakmakta. Tarçın ayrıca, meyve tüketimi sırasında da tercih edilmekte. Özellikle elmanın üzerine tarçın serpildiğinde, hem daha fazla tokluk hissi alınır, hem de sindirim sistemi üzerinde rahatlama sağlanır. A, B kompleks, C ve D vitamini ile kalsiyum, demir, magnezyum ve kobalamin bakımından zengin bir baharat olan tarçın, vücudun enfeksiyonlarla mücadelesi için de çok faydalı bir baharat.

Bitki Çayları ve Tarçın

Bitki çaylarının etkisini arttıran baharatlar arasında tarçının özel bir yeri var. En çok elma çayıyla birlikte tüketilen tarçını yeşil çay, kuşburnu çayı veya zencefil çayıyla birlikte de tüketebilirsiniz. B kompleks, C ve D vitamini bakımından zengin bir kaynak olan elma çayına tarçın kattığınızda antioksidan özelliği artar. Bu yönüyle tarçınlı elma çayı, kansere karşı daha etkin bir koruma sağlar, cilt sağlığını güçlendirir, vücut direncini yükseltir. Aynı şekilde, tarçınlı yeşil çay ve diğer meyve çayları da iyi birer antioksidandır. Bağırsaklarda yaşayan faydalı bakterilerin çoğalmasına katkı sağladığı için iyi bir probiyotik olan tarçın, bitki çaylarıyla birleştiğinde vücudun antikor üretmesi için ihtiyaç duyduğu maddelerin emilimini arttırır.

Tüm okurlarımıza sağlıklı, keyifli ve bol kazançlı günler diliyoruz…